ZAMBIA

ZAMBIA

Zambia (Republika Zambii, ang. Republic of Zambia), dawniej Rodezja Północna ? państwo w południowej Afryce bez dostępu do morza.

Hymn Państwowy

Tytuł: Stand and Sing of Zambia, Proud and Free


Godło Państwowe

...

Godło państwa ZAMBIA

Dane podstawowe

Lusaka

Lusaka to stolica kraju Zambia.

Stolica

angielski

Oficjalny język urzędowy dla kraju Zambia to język angielski.

Język urzędowy

republika

Ustrój polityczny dla kraju Zambia to republika.

Ustrój polityczny

prezydent Levy Mwanawasa

Głowa państwa dla kraju Zambia to prezydent Levy Mwanawasa.

Głowa państwa

prezydent Levy Mwanawasa

Szefem rządu dla kraju Zambia jest prezydent Levy Mwanawasa.

Szef rządu

38. na świecie 752 614

Powierzchnia dla kraju Zambia to 38. na świecie 752 614 km2.

Powierzchnia km2

miejsce

Miejsce pod względem wielkości powierzchni państwa na świecie dla kraju Zambia to miejsce.

Powierzchnia na świecie

73. 11 500 000

Liczba ludności dla kraju Zambia to 73. 11 500 000 mieszkańców.

Liczba ludności

miejsce

Miejsce pod względem ilości ludności dla kraju Zambia to miejsce na świecie.

Ludność na świecie

15,3

Gęstość zaludnienia dla kraju Zambia to 15,3 osób/km2.

Gęstość zaludnienia

kwacha (ZMK)

Oficjalna jednostka monetarna dla kraju Zambia to kwacha (ZMK).

Jednostka monetarna

UTC +2

Ustalona strefa czasowa dla kraju Zambia to UTC +2.

Strefa czasowa

Stand and Sing of Zambia, Proud and Free

Tytuł hymnu państwowego dla kraju Zambia to Stand and Sing of Zambia, Proud and Free.

Hymn państwowy

ZM

Kod ISO 3166 dla kraju Zambia to ZM.

Kod ISO 3166

.zm

Domena internetowa dla kraju Zambia to .zm.

Domena Internetowa

Z

Kod tablic samochodowych, rejestracyjnych aut dla kraju Zambia to Z.

Kod samochodowy

260

Kod telefoniczny dla kraju Zambia to 260.

Kod telefoniczny

Dominująca religia dla kraju Zambia to .

Religia dominująca

Produkt Krajowy Brutto dla kraju Zambia to .

PKB

Produkt Krajowy Brutto na osobę dla kraju Zambia to .

PKB na osobę

Ustrój polityczny

Ustrój: republika prezydencka
Prezydent: Levy Mwanawasa
Parlament: Zgromadzenie Narodowe (150 deputowanych)

Główne partie polityczne:
- Ruch na Rzecz Wielopartyjnej Demokracji (Movement for Multiparty Democracy - MMD)
- Zjednoczona Narodowa Partia Niepodległości ( United National Independence Party - UNIP)

Przynależność do organizacji międzynarodowych:
- ONZ o Organizacja Jedności Afrykańskiej o Wspólnota Narodów
- Wspólnota Rozwoju Afryki Południowej (SADC)
- Wspólny Rynek dla Wschodniej i Południowej Afryki (COMESA)

Geografia
Największe miasta:

- Lusaka,
- Kitwe-Nkana,
- Ndola, Mufulira,
- Chingola,
- Livingstone,
- Chipata,
- Kapiri-Mposhi,
- Solwezi.

Klimat:
podrównikowy suchy.

Główna rzeka: Zambezi - dopływy Kafue, Luangwa.

Jeziora: Bangweulu oraz częściowo Tanganika i Mweru. Sztuczny zbiornik wodny Kariba na Zambezi.

Flora:
roślinność sawannowa, liczne parki narodowe i rezerwaty.

Ukształtowanie powierzchni
Obszar Zambii obejmuje lekko pofałdowany płaskowyż (1000-1400 m n.p.m.), który stanowi znaczną część lewobrzeżnego dorzecza Zambezi. Na południu znajduje się rozległa Dolina Luangwy, z jednej strony ograniczona przez pasmo górskie Muczinga. Granice Zambia graniczy z 8 państwami.

Całkowita długość granic wynosi 5 664 km z czego na poszczególne kraje przypada:
- Angola 1 110 km
- Demokratyczna Republika Konga 1 930 km
- Malawi 837 km
- Mozambik 419 km
- Namibia 233 km
- Tanzania 338 km
- Zimbabwe 797 km
- Botswana < 1km

Podział administracyjny
Terytorium Zambii jest podzielone na 9 prowincji (w nawiasach stolice prowincji):
- Centralna (Kabwe)
- Copperbelt (Ndola)
- Wschodnia (Chipata)
- Luapula (Mansa)
- Lusaka (Lusaka)
- Północna (Kasama)
- Północno-Zachodnia (Solwezi)
- Południowa (Livingstone)
- Zachodnia (Mongu)

Prowincje Zambii
- Centralna
- Copperbelt
- Wschodnia
- Luapula
- Lusaka
- Północna
- Północno-Zachodnia
- Południowa
- Zachodnia

Historia
Pierwotnie tereny dzisiejszej Zambii zamieszkiwali Buszmeni, a od ok. VI wieku zaczął się napływ ludów Bantu. Od XIV do XV wieku pod wpływami państwa Monomotapa. W XIX wieku na terenie Zambii powstały dwa stabilne twory państwowe - państwo Barotse (na zachodzie) i Bemba (na południowym zachodzie). W 1835 w Zambii osiedlił się zuluski lud Nguni. W II połowie XIX wieku tereny Zambii zaczęły być stopniowo penetrowane przez europejskich misjonarzy, handlarzy i odkrywców. Jednym z odkrywców był Brytyjczyk David Livingstone. On jako pierwszy z Europejczyków zobaczył wodospady na rzece Zambezi i nazwał je na cześć królowej Wiktorii. W 1888 Cecil Rhodes uzyskał od miejscowych władców przywileje do eksploatacji złóż mineralnych. Od 1902 Zambia znalazła się pod zarządem Brytyjskiej Kompanii Afryki Południowej, którą kierował Rhodes. W tym czasie rozpoczęła się tam eksploatacja bogatych złóż rud miedzi, a także budowa linii kolejowych dla umożliwienia wywozu surowców. W 1911 roku tereny te zostały przekształcona w brytyjski protektorat o nazwie Rodezja Północna. Od 1924 do uzyskania niepodległości Rodezją Północną administrował rząd brytyjski. W okresie międzywojennym Zambia stała się największym producentem miedzi na świecie. W dziesięcioleciu 1953-1963 wchodziła w skład Federacji Rodezji i Niasy. Po jej rozpadzie 31 grudnia 1963 Północna Rodezja uzyskała szeroką autonomię, a 24 października 1964 proklamowano niepodległość Zambii. W tym samym roku została też członkiem ONZ i Organizacji Jedności Afrykańskiej. Prezydentem Zambii został Kenneth Kaunda. Polityka Zambii we wczesnym okresie niepodległości była zwrócona przeciw otaczającym ją krajom kolonialnym (Mozambik, Angola, Rodezja) oraz RPA (wraz z Namibią) i aktywnie popierała ruchy wyzwoleńcze (UNITA, ZAPU, ANC i SWAPO). Konflikt z Rodezją doprowadził do zablokowania granicy z tym państwem co w połączeniu z sankcjami wobec Rodezji (1965-1980) spowodowało poważne trudności gospodarcze, transportowe i energetyczne. Linia kolejowa tanzańskiego portu Dar es Salaam, zbudowana z pomocą ChRL poprawiła sytuację transportową (problemy z transportem przez RPA i przez Angolę). Budowa hydroelektrowni Kariba rozwiązała problemy energetyczne kraju. Od 1972 w Zambii zapanował system jednopartyjny. Polityka Kaundy i światowy trend spadkowy cen miedzi doprowadziły do kryzysu gospodarczego, w wyniku którego władzę w 1991 przejęła opozycja. Po referendum na które zgodził się Kaunda, doszło do zmian politycznych. W roku 1991 wybory wygrał Ruch na Rzecz Wielopartyjnej Demokracji, a prezydentem został Frederick Chiluba. W 1996 Kaunda i większość działaczy opozycyjnych zostali odsunięci od możliwości startowania w wyborach i ponownie zwycięstwo w wyborach parlamentarnych i prezydenckich odniósł Ruch na Rzecz Wielopartyjnej Demokracji i Frederick Chiluba. UNIP partia Kaundy zbojkotowała wybory, nie zgadzając się na wyeliminowanie jej przywódcy i stawiając zarzuty nieprawidłowości przy głosowaniu. Wybory w 2001 wygrał Levy Mwanawasa i został zaprzysiężony na prezydenta w 2002. Od tego czasu rozpoczął kampanię antykorupcyjną, jednym z celów tej kampanii jest postawienie zarzutów byłemu prezydentowi Frederickowi Chilubie. Gospodarka Zambia jest ważnym eksporterem rud miedzi. Demografia Przyrost ludności: 1,52% (2003, dane szacunkowe)


Skład etniczny:
- Afrykanie - 98,7%
  - Bemba: 36%
  - Tonga: 17%
  - Malawi: 13%
  - Lozi: 10%
  - Lunda: 6%
  - Luena: 5%
  - Ngoni: 4%
  - Fipa: 3%
  - Nkoyi: 2%
- Europejczycy - 1,1%
- inne - 0,2%

Języki:
- angielski (urzędowy)
- języki plemienne
  - język bemba
  - język lizi
  - język luvale
  - język tonga
  - język nyanja
  - język cziczewa


Religie:
- protestantyzm: 34%
- wierzenia lokalne: 27%
- katolicyzm: 26%
- islam
- hinduizm

Historia