Syria (arab. سوريا, trl. Sūrijā, trb. Surija) – państwo arabskie na Bliskim Wschodzie. Nazwa Syria pochodzi od luwijskiego słowa, zapisanego w VIII wieku p.n.e. jako „Sura/i” i starożytnej greki: Σύριοι, Sýrioi, lub Σύροι, Sýroi; oba pochodzą od jeszcze wcześniejszego słowa Aššūrāyu z północnej Mezopotamii.
Godłem Syrii jest złoty jastrząb (czasem określany jako orzeł) z umieszczoną na piersi tarczą z flagą Syrii. Pod jastrzębiem znajduje się zielona wstęga z nazwą państwa: Syryjska Republika Arabska (arab.: الجمهورية العربية السورية - Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja). Na piersi ptaka z...
Stolica
Język urzędowy
Ustrój polityczny
Głowa państwa
Szef rządu
Powierzchnia km2
Powierzchnia na świecie
Liczba ludności
Ludność na świecie
Gęstość zaludnienia [osób/km2]
Jednostka monetarna
Strefa czasowa
Hymn państwowy
Kod ISO 3166
Domena Internetowa
Kod samochodowy
Kod telefoniczny
Religia dominująca
PKB mld USD
PKB na osobę USD
Zasoby naturalne
Produkty rolne
Klimat
Lokalizacja - położenie regionalne kraju
Drogi [km]
Koleje [km]
Lotniska
Zagrożenia naturalne - lista potencjalnych klęsk żywiołowych
Teren - krótki opis topografii kraju
Branże - od największej wartości rocznej produkcji
Granica lądowa [km]
Z iloma krajami:
Kraj graniczy z tymi państwami:
Syria, kraj leżący w sercu Bliskiego Wschodu, posiada historię sięgającą tysięcy lat. Jej dzieje są świadectwem bogatej kultury, burzliwych wydarzeń i wielkich przemian, które ukształtowały ten region jako jeden z kluczowych w historii ludzkości.
Tereny dzisiejszej Syrii były zamieszkane już w epoce paleolitu, ale pierwsze znane cywilizacje rozwinęły się tam około 3000 r. p.n.e. Region ten był jednym z centrów kultury mezopotamskiej. W miastach-państwach takich jak Ebla, Mari czy Ugarit rozwijały się handel, sztuka i pismo.
W II tysiącleciu p.n.e. Syria znalazła się pod wpływem potężnych imperiów, takich jak Egipt, Hetyci, Babilon i Asyria. Miasta takie jak Aleppo i Damaszek, jedno z najstarszych stale zamieszkanych miast na świecie, odgrywały kluczową rolę jako ośrodki handlowe na szlakach łączących Mezopotamię z Egiptem i wschodnią częścią Morza Śródziemnego.
Podboje Aleksandra Wielkiego w IV wieku p.n.e. wprowadziły Syrię w orbitę kultury helleńskiej. Po śmierci Aleksandra region stał się częścią państwa Seleucydów, które miało swoją stolicę w Antiochii – jednym z najważniejszych miast starożytności.
W 64 r. p.n.e. Syria została podbita przez Rzymian, stając się prowincją Imperium Rzymskiego, a później Bizancjum. W tym okresie region przeżywał rozkwit gospodarczy i kulturowy, a miasta syryjskie stały się ważnymi ośrodkami chrześcijaństwa.
W VII wieku n.e. Syria została podbita przez Arabów i stała się częścią kalifatu Umajjadów. Damaszek został stolicą tego potężnego państwa, które kontrolowało obszary od Hiszpanii po Indie. Okres ten charakteryzował się rozwojem nauki, sztuki i handlu.
W kolejnych wiekach Syria przechodziła pod panowanie różnych dynastii, takich jak Abbasydzi, Fatymidzi, Ajjubidzi (założeni przez Saladyna) i Mamelucy. W XIII wieku kraj ucierpiał w wyniku najazdów mongolskich, ale szybko odbudował się jako centrum kulturalne islamu.
W 1516 roku Syria została włączona do Imperium Osmańskiego, w którym pozostawała przez cztery stulecia. Rządy Osmanów przyniosły stabilizację polityczną, ale region tracił na znaczeniu w obliczu zmieniających się globalnych szlaków handlowych.
Po I wojnie światowej Syria znalazła się pod kontrolą Francji na mocy mandatu Ligi Narodów. W latach 20. i 30. XX wieku narastały ruchy narodowe dążące do niepodległości. W 1946 roku Syria uzyskała pełną suwerenność, stając się republiką.
Po uzyskaniu niepodległości Syria doświadczyła licznych zmian politycznych, w tym zamachów stanu i konfliktów z sąsiadami, zwłaszcza z Izraelem. W 1963 roku władzę przejęła partia Baas, która wprowadziła socjalistyczne reformy. W 1970 roku Hafiz al-Asad objął rządy, które później przejął jego syn, Baszar al-Asad.
Od 2011 roku Syria pogrążona jest w wojnie domowej, która wybuchła w wyniku protestów przeciwko reżimowi Asadów. Konflikt przekształcił się w wielopłaszczyznową wojnę z udziałem sił lokalnych, regionalnych i międzynarodowych, prowadząc do katastrofy humanitarnej.
Pomimo burzliwej historii Syria pozostaje jednym z najważniejszych miejsc dla światowego dziedzictwa kulturowego i historycznego. Jej zabytki, takie jak Palmyra, Damaszek czy Aleppo, świadczą o bogatej przeszłości, choć wiele z nich zostało zniszczonych w ostatnich latach.
Syria to kraj o głębokich korzeniach historycznych, który nieustannie wpływa na kształtowanie się dziejów Bliskiego Wschodu i świata.
Syria, oficjalnie znana jako Syryjska Republika Arabska, posiada ustrój polityczny, który w teorii jest republiką, ale w praktyce od dziesięcioleci funkcjonuje jako reżim autorytarny. System władzy w tym kraju opiera się na centralizacji i dominacji jednej partii politycznej, co znacząco wpłynęło na stabilność wewnętrzną i międzynarodowe relacje Syrii.
Obecna konstytucja Syrii została przyjęta w 2012 roku w wyniku reform przeprowadzonych po wybuchu arabskiej wiosny i rozpoczęciu wojny domowej. Teoretycznie przewiduje ona:
Prezydent Syrii jest najważniejszą postacią w systemie politycznym, mając szerokie uprawnienia, takie jak:
Od 1971 roku funkcję prezydenta pełnili członkowie rodziny Asadów – Hafiz al-Asad (1971–2000) i jego syn, Baszar al-Asad, który objął władzę po śmierci ojca w 2000 roku.
Partia Baas (Arabskiej Partii Socjalistycznego Odrodzenia) była dominującą siłą polityczną w Syrii od 1963 roku, kiedy to doszło do zamachu stanu. Partia promuje ideologię panarabizmu, socjalizmu i nacjonalizmu.
Chociaż w 2012 roku formalnie zniesiono jej monopol, w praktyce Baas nadal kontroluje większość instytucji państwowych, co czyni z niej głównego gracza w syryjskiej polityce.
Parlament Syrii, Zgromadzenie Ludowe, składa się z 250 członków wybieranych na czteroletnią kadencję. Teoretycznie reprezentuje różne grupy polityczne i społeczne, ale w rzeczywistości jest zdominowany przez partie sprzymierzone z Baasem.
Syryjski system sądowniczy opiera się na prawie francuskim, islamskim prawie szariatu i lokalnych tradycjach. W praktyce niezależność sądownictwa jest ograniczona, a władza wykonawcza wywiera na nie silny wpływ.
Wojna domowa, która rozpoczęła się w 2011 roku, znacząco wpłynęła na funkcjonowanie syryjskiego ustroju politycznego.
System polityczny Syrii jest regularnie krytykowany przez społeczność międzynarodową za brak demokracji, łamanie praw człowieka i ograniczanie wolności obywatelskich. Jednocześnie rząd Baszara al-Asada przetrwał lata konfliktów dzięki wsparciu takich państw jak Rosja i Iran.
Przyszłość syryjskiego systemu politycznego pozostaje niepewna, szczególnie w kontekście trwającej wojny domowej, międzynarodowej presji i potrzeb reform wewnętrznych.
Syria jest podzielona na 14 muhafaz, czyli prowincji (lub gubernatorstw), które stanowią najwyższy poziom administracyjny. Każda muhafaza jest dalej podzielona na dystrykty (mantiqat), a te z kolei na poddystrykty (nawahi).
Każda muhafaza posiada stolicę administracyjną, która zazwyczaj jest największym miastem w regionie.
Na czele każdej muhafazy stoi gubernator, mianowany przez prezydenta kraju. Gubernatorzy są odpowiedzialni za:
W każdej muhafazie działa także rada lokalna, której członkowie są wybierani w wyborach lokalnych, jednak ich rzeczywista władza jest ograniczona przez centralizację systemu politycznego.
Każda muhafaza dzieli się na dystrykty (mantiqat), a ich liczba różni się w zależności od wielkości i znaczenia muhafazy. Na przykład muhafaza Aleppo ma 10 dystryktów, a mniejsza muhafaza As-Suwajda – tylko 3.
Każdy dystrykt posiada lokalne organy administracyjne, które zajmują się sprawami lokalnymi, takimi jak edukacja, zdrowie, infrastruktura czy bezpieczeństwo. Poddystrykty (nawahi) pełnią funkcję pomocniczą, zarządzając mniejszymi społecznościami.
Od 2011 roku wojna domowa znacząco wpłynęła na funkcjonowanie podziału administracyjnego w Syrii. Rząd centralny nie kontroluje już całego terytorium kraju, a wiele muhafaz jest podzielonych między różne siły:
Podział administracyjny Syrii odzwierciedla zarówno jej geograficzną różnorodność, jak i wyzwania związane z zarządzaniem państwem w czasie konfliktu. Centralizacja władzy, w połączeniu z wojną domową, sprawiła, że wiele regionów działa praktycznie niezależnie od rządu centralnego, co utrudnia koordynację działań na szczeblu krajowym.
Syria leży na Bliskim Wschodzie, granicząc z:
Całkowita powierzchnia kraju wynosi około 185 180 km², co czyni Syrię średniej wielkości państwem w regionie.
Syria charakteryzuje się zróżnicowanym krajobrazem, który można podzielić na kilka głównych regionów:
Syria ma klimat różnorodny, zależny od regionu:
Syria jest bogata w zasoby naturalne, które odgrywają istotną rolę w gospodarce kraju:
Pomimo naturalnego bogactwa Syria zmaga się z licznymi problemami ekologicznymi:
Struktura religijna kraju w 2020 według World Christian Database:
Gospodarka Syrii jest odzwierciedleniem burzliwej historii kraju, jego bogatych zasobów naturalnych oraz geograficznego położenia na skrzyżowaniu szlaków handlowych Bliskiego Wschodu. Przed 2011 rokiem Syria rozwijała się jako kraj o mieszanej gospodarce, w której istotną rolę odgrywało rolnictwo, przemysł i handel. Wojna domowa znacząco zmieniła tę dynamikę, przynosząc ogromne straty i wyzwania na drodze do odbudowy.
Wojna domowa doprowadziła do zniszczenia fabryk, dróg, szkół, szpitali i domów. Koszty odbudowy są szacowane na setki miliardów dolarów.
Sankcje nałożone przez USA i Unię Europejską utrudniają eksport surowców, handel i dostęp do rynków finansowych, co dodatkowo pogłębia kryzys gospodarczy.
Miliony Syryjczyków opuściły kraj, a wewnętrzne przesiedlenia zmniejszyły dostęp do wykwalifikowanej siły roboczej. Bezrobocie osiągnęło rekordowe poziomy, zwłaszcza wśród młodych ludzi.
Wojna i sankcje spowodowały drastyczne osłabienie syryjskiego funta, co wywołało hiperinflację i znaczny wzrost cen podstawowych dóbr.
Syria jest obecnie jednym z największych odbiorców pomocy humanitarnej na świecie. Organizacje międzynarodowe dostarczają żywność, leki i schronienie dla milionów osób dotkniętych wojną.
Rząd podejmuje próby odbudowy kluczowych sektorów gospodarki, ale brak funduszy, izolacja międzynarodowa i brak stabilności politycznej utrudniają te działania.
Jeśli kraj odzyska pełną kontrolę nad swoimi zasobami ropy i gazu, mogą one odegrać kluczową rolę w odbudowie gospodarki.
Odbudowa systemów nawadniania i wsparcie dla rolników mogą przywrócić rolę rolnictwa jako podstawy gospodarki.
Po zakończeniu konfliktu, unikalne dziedzictwo kulturowe i historyczne może ponownie przyciągnąć turystów.
Trwały pokój, zakończenie wojny i zniesienie sankcji są kluczowe dla przyszłości gospodarki Syrii. Bez rozwiązania tych problemów odbudowa kraju będzie utrudniona.
Syria dysponuje trzema rodzajami sił zbrojnych: siłami lądowymi, marynarką wojenną oraz siłami powietrznymi. Wojska syryjskie liczą 178 tys. żołnierzy zawodowych oraz 570 tys. rezerwistów. Według rankingu Global Firepower (2015) syryjskie siły zbrojne stanowią 36. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 1,9 mld dolarów (USD)
Państwowe sieci telewizyjne i radiowe; państwo obsługuje 2 sieci telewizyjne i 5 kanałów satelitarnych; mniej więcej dwie trzecie syryjskich domów ma antenę satelitarną zapewniającą dostęp do zagranicznych programów telewizyjnych; 3 państwowe kanały radiowe; pierwsza prywatna stacja radiowa uruchomiona w 2005 roku; zakaz nadawania wiadomości lub treści politycznych przez prywatnych nadawców radiowych (2018 r.)