KAZACHSTAN

KAZACHSTAN

Kazachstan, Republika Kazachstanu (kaz. ?????????, ????????? ???????????? trl. ?aza?stan, ?aza?stan Respublikasy, trb. Kazakstan, Kazakstan Respublikasy; ros. ?????????, ?????????? ????????? trl. Kazahstan, Respublika Kazahstan, trb. Kazachstan, Riespublika Kazachstan) - państwo leżące częściowo w Europie (5,4 % powierzchni - tereny na zachód od rzeki Emba) i częściowo w Azji, powstałe w 1991 w wyniku rozpadu Związku Radzieckiego. Graniczy z następującymi państwami: Chinami (1460 km granicy), Kirgistanem (980 km), Turkmenistanem (380 km), Uzbekistanem (2300 km) oraz Federacją Rosyjską (6467 km). Łączna długość granic Kazachstanu wynosi 12 187 km. Kazachstan ma również dostęp do największego jeziora świata - Morza Kaspijskiego na długości 2340 km.

Hymn Państwowy

Tytuł: (Mój Kazachstan)


Godło Państwowe

...

Godło państwa KAZACHSTAN

Dane podstawowe

Astana

Astana to stolica kraju Kazachstan.

Stolica

kazachski, rosyjski-ma status języka do kontaktów międzynarodowych

Oficjalny język urzędowy dla kraju Kazachstan to język kazachski, rosyjski-ma status języka do kontaktów międzynarodowych.

Język urzędowy

republika

Ustrój polityczny dla kraju Kazachstan to republika.

Ustrój polityczny

prezydent Nursułtan Nazarbajew

Głowa państwa dla kraju Kazachstan to prezydent Nursułtan Nazarbajew.

Głowa państwa

premier Karim Masimow

Szefem rządu dla kraju Kazachstan jest premier Karim Masimow.

Szef rządu

9.2 717 300

Powierzchnia dla kraju Kazachstan to 9.2 717 300 km2.

Powierzchnia km2

miejsce

Miejsce pod względem wielkości powierzchni państwa na świecie dla kraju Kazachstan to miejsce.

Powierzchnia na świecie

61.15 284 929

Liczba ludności dla kraju Kazachstan to 61.15 284 929 mieszkańców.

Liczba ludności

miejsce

Miejsce pod względem ilości ludności dla kraju Kazachstan to miejsce na świecie.

Ludność na świecie

5,62

Gęstość zaludnienia dla kraju Kazachstan to 5,62 osób/km2.

Gęstość zaludnienia

tenge (KZT)

Oficjalna jednostka monetarna dla kraju Kazachstan to tenge (KZT).

Jednostka monetarna

UTC +5 do +6

Ustalona strefa czasowa dla kraju Kazachstan to UTC +5 do +6.

Strefa czasowa

(Mój Kazachstan)

Tytuł hymnu państwowego dla kraju Kazachstan to (Mój Kazachstan).

Hymn państwowy

KZ

Kod ISO 3166 dla kraju Kazachstan to KZ.

Kod ISO 3166

.kz

Domena internetowa dla kraju Kazachstan to .kz.

Domena Internetowa

KZ

Kod tablic samochodowych, rejestracyjnych aut dla kraju Kazachstan to KZ.

Kod samochodowy

+7

Kod telefoniczny dla kraju Kazachstan to +7.

Kod telefoniczny

Dominująca religia dla kraju Kazachstan to .

Religia dominująca

Produkt Krajowy Brutto dla kraju Kazachstan to .

PKB

Produkt Krajowy Brutto na osobę dla kraju Kazachstan to .

PKB na osobę

Ustrój polityczny

Kazachstan to republika. Na czele państwa stoi prezydent, wybierany w wyborach powszechnych na siedmioletnią kadencję (od 1 grudnia 1991 roku jest nim Nursułtan Nazarbajew). Jego władza jest bardzo silna. Powołuje i odwołuje on rząd. Ma prawo rozwiązywania parlamentu i zarządzania referendum bez żadnych konsultacji politycznych. Tylko prezydent może wnosić projekty zmian w konstytucji. Władza ustawodawcza należy do dwuizbowego parlamentu. W Izbie niższej (Mażilis) zasiada 77 deputowanych, wybieranych w większości w okręgach jednomandatowych. Dziesięcioro wybieranych jest w wyborach proporcjonalnych, w głosowaniu na partyjne listy krajowe, przy wyborczej klauzuli zaporowej wynoszącej 7%. Ich kadencja trwa pięć lat. W Senacie, izbie wyższej parlamentu, zasiada 39 senatorów. Siedmiu z nich wyznacza prezydent. Po dwóch wybierają specjalne zgromadzenia elektorów (maslichaty) każdej z 14 prowincji oraz miast Astany i Ałmaty. Kadencja senatora trwa sześć lat. Co dwa lata następuje wymiana 1/3 składu izby. Dożywotni mandat senatora przysługuje również byłym prezydentom republiki. Wybory z 19 września 2004 przyniosły parlamentarną dominację partii Otan (Ojczyzna) Nursułtana Nazarbajewa (która w Mażilisie zdobyła 53 mandaty). Reszta miejsc w parlamencie obsadzona została w zdecydowanej większości przez proprezydencki blok AIST (Rolniczo-przemysłowy Związek Pracowników) oraz partię Asar, której przewodzi córka prezydenta Nazarbajewa, Dariga.

Mimo iż Kazachstan uważany jest za państwo, które w porównaniu do innych krajów Azji Środkowej czyni największe postępy we wdrażaniu reform demokratycznych, to sytuacja w tym kraju wciąż daleka jest od standardów zachodnich. Międzynarodowe i pozarządowe organizacje zajmujące się ochroną praw człowieka wskazują na częste przypadki ich łamania przez miejscowe władze. Przykładem jest głośny proces opozycyjnego dziennikarza Siergieja Duwanowa.

Kazachstan podzielony jest na 14 prowincji i 3 obwody miejskie.

Kazaskie święta narodowe to: 30 sierpnia - Dzień Konstytucji, 25 października ? Dzień Republiki oraz 16 grudnia ? Święto Niepodległości.

Historia

Kazachstan został podbity przez Rosję i wcielony do tego kraju w 1868 r. Po utworzeniu Związku Radzieckiego na terenie kraju utworzono autonomię dla Kazachów, początkowo (1920 r.) jako wchodzącą w skład Rosyjskiej FSRR Kirgiską Autonomiczną Socjalistyczną Republikę Radziecką, w 1925 przemianowaną na Kazachską Autonomiczną Socjalistyczną Republikę Radziecką. W 1936 Kazachska ASRR zmieniła swój status i jako Kazachska Socjalistyczna Republika Radziecka weszła bezpośrenio w skład ZSRR.

W czasie rządów Stalina Kazachstan był znany ze znajdujących się na jego terenie obozów pracy (GUŁ-agów) oraz jako miejsce deportacji m.in. ludności polskiej oraz Czeczenów. Później Kazachstan stał się miejscem kilku ambitnych radzieckich projektów, takich jak: umiejscowione w Semipałatyńsku laboratoria jądrowe, próby z bronią jądrową, kosmodrom Bajkonur, zagospodarowywanie bezludnych terytoriów. 16 grudnia 1991 r. Kazachstan, jako ostatnia z republik ZSRR, proklamował niepodległość. W 1997 r. stolica kraju została przeniesiona z położonego na południu kraju miasta Ałmaty do znajdującej się bliżej geograficznego centrum kraju Akmoły, przemianowanej później na Astanę.

Geografia

Główne miasta: Astana, Ałmaty, Karaganda, Szymkient, Pawłodar, Taraz, Ust-Kamienogorsk, Uralsk, Temirtau, Kustanaj, Aktiubińsk, Pietropawłowsk, Semipałatyńsk, Ekibastuz, Kyzył Orda, Aktau, Kokszetau, Atyrau, Kapczagaj.

Główne rzeki: Irtysz, Syr-daria, Ili, Emba, Ural, Iszym, Turgaj, Irgiz, Nura, Toboł, Sarysu, Šu.

Główne jeziora: Jezioro Aralskie, jezioro Bałchasz, Jezioro Kapczagajskie, jezioro Tengiz, jezioro Zajsan, jezioro Ałakol, jezioro Sasykkol, jezioro Arys, jezioro Markakol, jezioro Slletitieniz.

Problemy ekologiczne

Olbrzymie kazachskie pustynie były dla radzieckich władz jednym z powodów umiejscowienia w Kazachstanie prób z bronią jądrową. Te dawne eksperymenty w połączeniu z brakiem kontroli zanieczyszczeń wpłynęły na alarmująco wysoki współczynnik zachorowań w wielu regionach wiejskich. W granicach Kazachstanu zanotowano dwie wielkie katastrofy ekologiczne: wysychanie Jeziora Aralskiego oraz wysokie skażenie radioaktywne na obszarach dawnych prób jądrowych (skażona jest wielka strefa na południe od miasta Kursatow oraz obszary wzdłuż granicy z Chinami. Kazachstan jest sygnatariuszem tzw. konwencji waszyngtońskiej (Międzynarodowej Konwencji o Międzynarodowym Handlu Dzikimi Zwierzętami i Roślinami Gatunków Zagrożonych Wyginięciem). W Kazachstanie ma swoją siedzibę Środkowoazjatyckie Regionalne Centrum Ekologiczne, rozwijające współpracę lokalnych państw w dziedzinie ochrony środowiska.

Demografia

Spośród blisko 15 mln mieszkańców Kazachstanu największe grupy etniczne stanowią Kazachowie ? 42% oraz Rosjanie ? 36%. Główną religię stanowi islam sunnicki, wyznawcy prawosławia stanowią mniejszość. Większość z ok. 100 tys. katolików stanowią Polacy, Ukraińcy, Rosjanie - potomkowie ludzi deportowanych za czasów Związku Radzieckiego.

Statystyki demograficzne

Liczba ludności (2007): 15 284 929

Ludność według wieku
0 - 14 lat 22,5 %
15 - 64 lat 69,2 %
ponad 64 lata 8,3 %
Wiek (mediana)

W całej populacji 29,1 lat
Mężczyzn 27,5 lat
Kobiet 30,8 lat

Przyrost naturalny 0,35 %

Współczynnik urodzeń 16,23 urodzin/1000 mieszkańców

Współczynnik zgonów 9,4 zgonów/1000 mieszkańców

Współczynnik migracji -3,32 migrantów/1000 mieszkańców

Ludność według płci
przy narodzeniu 1,06 mężczyzn/kobiet
poniżej 15 lat 1,04 mężczyzn/kobiet
15 - 64 lat 0,96 mężczyzn/kobiet
powyżej 64 lat 0,55 mężczyzn/kobiet

Umieralność noworodków
W całej populacji 27,41 śmiertelnych/1000 żywych płci męskiej 31,94 śmiertelnych/1000 żywych płci żeńskiej 22,62 śmiertelnych/1000 żywych

Oczekiwana długość życia W całej populacji 67,22 lat Mężczyzn 61,9 lat Kobiet 72,84 lat
Rozrodczość 1,09 urodzin/kobietę
Współczynnik dorosłych z HIV/AIDS 0,2% (2001)
Liczba osób zakażonych HIV/AIDS 10 696 (2001)
Liczba zmarłych na HIV/AIDS 200 (2003)

Kultura

Święta państwowe Data Polska nazwa Oryginalna nazwa 1 stycznia Nowy Rok Nowyj god 8 marca Dzień Kobiet 22 marca Święto Wiosny ?????? 1 maja Święto Jedności Narodu Kazachskiego 9 maja Dzień Zwycięstwa Dien Pobiedy 30 sierpnia Dzień Konstytucji 25 października Dzień Republiki 16 grudnia Dzień Niepodległości

Historia