FRANCJA

FRANCJA

Francja (fran. France), Republika Francuska (République française, [?epyblik f???s?z]) to państwo, którego część metropolitarna znajduje się w Europie Zachodniej, posiadające także zamorskie terytoria na innych kontynentach. Francja metropolitarna rozciąga się od Morza Śródziemnego na południu do kanału La Manche i Morza Północnego na północy, oraz od Renu na wschodzie do Zatoki Biskajskiej na zachodzie. Francuzi często nazywają swój kraj l'Hexagone (sześciokąt) - pochodzi to od kształtu Francji metropolitarnej.

Hymn Państwowy

Tytuł: La Marseillaise (Marsylianka)


Godło Państwowe

...

Godło państwa FRANCJA

Dane podstawowe

Paryż

Paryż to stolica kraju Francja.

Stolica

francuski

Oficjalny język urzędowy dla kraju Francja to język francuski.

Język urzędowy

republika

Ustrój polityczny dla kraju Francja to republika.

Ustrój polityczny

prezydent Jacques Chirac

Głowa państwa dla kraju Francja to prezydent Jacques Chirac.

Głowa państwa

premier Dominique de Villepin

Szefem rządu dla kraju Francja jest premier Dominique de Villepin.

Szef rządu

40.547 026

Powierzchnia dla kraju Francja to 40.547 026 km2.

Powierzchnia km2

miejsce

Miejsce pod względem wielkości powierzchni państwa na świecie dla kraju Francja to miejsce.

Powierzchnia na świecie

21.60 656 178

Liczba ludności dla kraju Francja to 21.60 656 178 mieszkańców.

Liczba ludności

miejsce

Miejsce pod względem ilości ludności dla kraju Francja to miejsce na świecie.

Ludność na świecie

111

Gęstość zaludnienia dla kraju Francja to 111 osób/km2.

Gęstość zaludnienia

euro

Oficjalna jednostka monetarna dla kraju Francja to euro.

Jednostka monetarna

UTC +1 - zima
UTC+2 - lato

Ustalona strefa czasowa dla kraju Francja to UTC +1 - zima
UTC+2 - lato.

Strefa czasowa

La Marseillaise (Marsylianka)

Tytuł hymnu państwowego dla kraju Francja to La Marseillaise (Marsylianka).

Hymn państwowy

FR

Kod ISO 3166 dla kraju Francja to FR.

Kod ISO 3166

.fr

Domena internetowa dla kraju Francja to .fr.

Domena Internetowa

F

Kod tablic samochodowych, rejestracyjnych aut dla kraju Francja to F.

Kod samochodowy

+33

Kod telefoniczny dla kraju Francja to +33.

Kod telefoniczny

Dominująca religia dla kraju Francja to .

Religia dominująca

Produkt Krajowy Brutto dla kraju Francja to .

PKB

Produkt Krajowy Brutto na osobę dla kraju Francja to .

PKB na osobę

Francja graniczy z Belgią, Luksemburgiem, Niemcami, Szwajcarią, Włochami, Monako, Andorą i Hiszpanią. Terytoria zamorskie graniczą również z Brazylią, Surinamem i Antylami Holenderskimi. Kraj jest także połączony z Wielką Brytanią przez tunel pod kanałem La Manche.

Republika Francuska jest unitarnym państwem demokratycznym, w którym ważną rolę odgrywa prezydent. Jest również szóstym najlepiej rozwiniętym krajem świata i jedenastym w rankingu warunków życia. Najważniejsze ideały Francji zawarte są w Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela i w występującym na drukach urzędowych i monetach haśle rewolucji francuskiej "liberté, égalité, fraternité" ("wolność, równość, braterstwo"). Kraj jest w gronie założycieli Unii Europejskiej. Ma największą powierzchnię spośród państw wspólnoty. Francja jest także członkiem-założycielem Organizacji Narodów Zjednoczonych, wchodzi także w skład Frankofonii, G8 oraz Unii Łacińskiej. Należy do Rady Bezpieczeństwa ONZ, w której posiada prawo veta. Francja jest również popularnym celem podróży turystycznych, a około 75 milionów odwiedzających każdego roku daje jej pod tym względem 1. miejsce na świecie.

Nazwa "Francja" pochodzi od germańskiego plemienia Franków, które zajmowało region po upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego. W otaczającym Paryż regionie Île-de-France powstało państwo francuskie.

 

Podział administracyjny

Francja, jej część metropolitalna dzieli się na 22 regiony, 96 departamentów oraz około 36 300 gmin. Ponadto wyróżnia się departamenty i terytoria zamorskie oraz zamorskie zbiorowości terytorialne. Więcej informacji na temat jednostek podziału administracyjnego wraz z danymi statystycznymi znajduje się w artykule: Regiony administracyjne i departamenty Francji.

 

Regiony:

  - Alzacja

  - Akwitania

  - Burgundia

  - Bretania

  - Centralny

  - Dolna Normandia

  - Franche-Comté

  - Górna Normandia

  - Île-de-France

  - Korsyka

  - Kraj Loary

  - Langwedocja-Roussillon

  - Limousin

  - Lotaryngia

  - Midi-Pyrénées

  - Nord-Pas-de-Calais

  - Owernia

  - Pikardia

  - Poitou-Charentes

  - Prowansja-Alpy-Wybrzeże Lazurowe

  - Rodan-Alpy

  - Szampania-Ardeny

 

Obecny podział na departamenty został wprowadzony w 1789 roku - podczas rewolucji francuskiej. Stworzono wówczas departamenty jako jednostki terytorialne na tyle małe, aby było możliwe w ciągu jednego dnia dotarcie na koniu z najdalszego krańca departamentu do siedziby władz departamentu, załatwienie sprawy w administracji i powrót do miejsca zamieszkania. Podział na departamenty został skonstruowany w oderwaniu od wcześniej istniejącego podziału na prowincje również po to, aby zniszczyć poprzednie struktury władzy.

Po II wojnie światowej okazało się, że departamenty są zbyt słabe gospodarczo i wymuszają nadmierną centralizację władzy publicznej. Dlatego w latach 70. XX wieku stworzono dodatkowy szczebel administracji tzw. regions des programmes, składające się z kilku departamentów. Ich zadaniem była koordynacja polityki regionalnej. Na początku lat 80. XX wieku rozpoczęto proces decentralizacji administracji publicznej i między innymi w 1982 roku powołano samorząd terytorialny na szczeblu regionów oraz departamentów wyposażony w szerokie kompetencje.

Francja ma złożony system administracji swoich terytoriów zamorskich.

 

Departamenty:

  - 01-Ain

  - 02-Aisne

  - 03-Allier

  - 04-Alpes-de-Haute-Provence

  - 05-Hautes-Alpes

  - 06-Alpes-Maritimes

  - 07-Ardèche

  - 08-Ardennes

  - 09-Ariège

  - 10-Aube

  - 11-Aude

  - 12-Aveyron

  - 13-Bouches-du-Rhône

  - 14-Calvados

  - 15-Cantal

  - 16-Charente

  - 17-Charente-Maritime

  - 18-Cher

  - 19-Corrèze

  - 2A-Corse-du-Sud

  - 2B-Haute-Corse

  - 21-Côte-d'Or

  - 22-Côtes-d'Armor

  - 23-Creuse

  - 24-Dordogne

  - 25-Doubs

  - 26-Drôme

  - 27-Eure

  - 28-Eure-et-Loir

  - 29-Finistère

  - 30-Gard

  - 31-Haute-Garonne

  - 32-Gers

  - 33-Gironde

  - 34-Hérault

  - 35-Ille-et-Vilaine

  - 36-Indre

  - 37-Indre-et-Loire

  - 38-Isère

  - 39-Jura

  - 40-Landes

  - 41-Loir-et-Cher

  - 42-Loire

  - 43-Haute-Loire

  - 44-Loire-Atlantique

  - 45-Loiret

  - 46-Lot

  - 47-Lot-et-Garonne

  - 48-Lozère

  - 49-Maine-et-Loire

  - 50-Manche

  - 51-Marne

  - 52-Haute-Marne

  - 53-Mayenne

  - 54-Meurthe-et-Moselle

  - 55-Meuse

  - 56-Morbihan

  - 57-Moselle

  - 58-Nièvre

  - 59-Nord

  - 60-Oise

  - 61-Orne

  - 62-Pas-de-Calais

  - 63-Puy-de-Dôme

  - 64-Pyrénées-Atlantiques

  - 65-Hautes-Pyrénées

  - 66-Pyrénées-Orientales

  - 67-Bas-Rhin

  - 68-Haut-Rhin

  - 69-Rhône

  - 70-Haute-Saône

  - 71-Saône-et-Loire

  - 72-Sarthe

  - 73-Savoie

  - 74-Haute-Savoie

  - 75-Paris

  - 76-Seine-Maritime

  - 77-Seine-et-Marne

  - 78-Yvelines

  - 79-Deux-Sèvres

  - 80-Somme

  - 81-Tarn

  - 82-Tarn-et-Garonne

  - 83-Var

  - 84-Vaucluse

  - 85-Vendée

  - 86-Vienne

  - 87-Haute-Vienne

  - 88-Vosges

  - 89-Yonne

  - 90-Territoire-de-Belfort

  - 91-Essonne

  - 92-Hauts-de-Seine

  - 93-Seine-Saint-Denis

  - 94-Val-de-Marne

  - 95-Val-d'Oise

 

 Departamenty zamorskie:

  - 971-Gwadelupa

  - 972-Martynika

  - 973-Gujana Francuska

  - 974-Reunion

 

Zbiorowości zamorskie:

  - Majotta

  - Polinezja Francuska

  - Wallis i Futuna

  - Nowa Kaledonia

 

Pozostałe:

  - Francuskie Terytoria Południowe

  - Saint-Pierre i Miquelon

 

Gminy:

Gminy są jednostkami stopnia podstawowego. Większość gmin wywodzi się jeszcze z czasów rzymskich, nieliczne gminy powstały później, niż w Średniowieczu. Istnieje ok. 36 300 gmin, ich ilość ulega nieznacznym wahaniom w ciągu wielu lat. Typowa francuska gmina jest mała, ok. 22 500 gmin liczy co najwyżej 500 mieszkańców, a ok. 200 gmin ma ok. 100 mieszkańców. Zdarzają się także gminy mniejsze. Z drugiej strony w związku z przyznaniem wszystkim miastom takiego samego statusu w strukturze terytorialnej państwa 40 gmin liczy ponad 100 000 mieszkańców. Dopiero ustawa z 1971 r. nadała szczególny status trzem największym miastom: Paryżowi, Marsylii i Lyonowi. Miasta te są podzielone na dzielnice.

 

Geografia:

Całkowita granica lądowa: 2 892,4 km, w tym z:

- Francją metropolitalną:

          o Andorą - 56,6 km,

          o Belgią - 620 km,

          o Hiszpanią - 623 km,

          o Luksemburgiem - 73 km,

          o Monako - 4,4 km,

          o Niemcami - 451 km,

          o Szwajcarią - 573 km,

          o Włochami - 488 km.

  - departamentami zamorskimi :

          o Brazylia - 673 km,

          o Surinam - 510 km,

          o Antyle Holenderskie - 10,2 km

 

  - Długość wybrzeża: 3 427 km

          o Zobacz: Wybrzeże Lazurowe (Riwiera Francuska), Côte d'Améthyste, Côte d'Argent, Côte de Jade, Côte d'Amour, Côte Sauvage, Côte d'Emeraude, Côte d'Albâtre.

 

  - Najwyższy punkt: Mont Blanc 4 808 m n.p.m.

  - Najniższy punkt: delta Rodanu 2 m p.p.m.

 

  - Większe miasta: Paryż, Marsylia, Lyon, Tuluza, Bordeaux, Strasburg, Lille, Nicea

 

  - Język urzędowy: francuski,

  - Inne języki w użyciu: bretoński, prowansalski, baskijski, korsykański, flamandzki

 

Historia

Granice współczesnej Francji pokrywają się mniej więcej z granicami starożytnej Galii, która była zamieszkana przez celtyckich Galów. Galowie zostali podbici przez Rzymian w I wieku p.n.e. Ostatecznie Galowie przejęli kulturę oraz mowę najeźdźców. Podobnie było z chrześcijaństwem, które zostało przyjęte na tych terenach w II wieku n.e. i III wieku n.e.

W IV wieku n.e. germańskie plemiona, głównie Frankowie (od których to pochodzi starożytna nazwa ?Francie?), przekroczyły Ren i zajęły Galię. Współczesna nazwa ?France? pochodzi od nazwy feudalnych dóbr królów Francji z dynastii Kapetyngów wokół Paryża. Jako samodzielne państwo Francja istnieje od 843 wraz z podziałem imperium karolińskiego na części wschodnią, centralną i zachodnią. Zachodnia część w przybliżeniu odpowiadała terytorium współczesnej Francji.

Potomkowie Karola Wielkiego rządzili we Francji aż do 987 roku, kiedy to Hugo Kapet został koronowany na króla Francji. Jego potomkowie z dynastii Kapetyngów, Walezjuszów oraz Burbonów stopniowo zjednoczyli kraj w wyniku serii wojen oraz dynastycznego dziedziczenia tronu. Szczyt rozwoju monarchia francuska osiągnęła w XVII wieku pod rządami Ludwika XIV. W tym czasie Francja miała ogromny wpływ na europejską politykę, ekonomię i kulturę, stając się wówczas najludniejszym krajem w Europie.

W między czasie Burbonowie zajęli miejsce Habsburgów w Hiszpanii - wojny hiszpańskiej.

Francja była monarchią do 1792 roku kiedy to dzięki rewolucji francuskiej została utworzona I Republika Francuska. Napoleon Bonaparte przejął kontrolę w republice w 1799 czyniąc się I konsulem. W wyniku kilku wojen jego armie podbiły wiele krajów, ustanawiając w nich władców wywodzących się z rodziny Bonapartego. W następstwie upadku Napoleona w 1815 we Francji zostaje przywrócona monarchia. W 1830 w wyniku tzw. rewolucji lipcowej powstaje konstytucyjna Monarchia Lipcowa, zastąpiona w 1848 przez II Republikę. Krótki okres tej formy rządów zakończył się w 1852, kiedy to Ludwik Napoleon ogłosił powstanie II cesarstwa. Ludwik Napoleon (Napoleon III) został obalony w wyniku wojny francusko-pruskiej w 1870 i zastąpiony przez III republikę.

Ostateczne zwycięstwo Francji w I wojnie światowej i II wojnie światowej po początkowych niepowodzeniach oraz zajęciu i okupowaniu części kraju przez wojska niemieckie nie uchroniły Francji przed upadkiem. Bardzo niekorzystnie odbiło się to również na francuskiej ekonomii, liczebności populacji oraz w efekcie przyczyniło się do straty pozycji państwa dominującego w Europie. IV Republika została ustanowiona po II wojnie światowej, aby ostatecznie w 1958 ulec przekształceniu w obecną na wpół-prezydencką V Republikę. We Francji szczególne znaczenie posiadały i posiadają loże masońskie, zwłaszcza Wielki Wschód Francji. Jego członkami było wielu czołowych polityków. Te loże przyczyniły się także do erozji znaczenia Kościoła katolickiego.

W ostatnich dekadach francusko-niemieckie pojednanie i współpraca miało kluczowe znaczenie dla politycznej i ekonomicznej integracji w Europie, włącznie z wprowadzeniem Euro w styczniu 1999. Francja jest na czele państw europejskich starających się wykorzystać zalety wynikające z wprowadzenia unii monetarnej w ten sposób, by tworzyć bardziej zintegrowane i sprawne systemy obrony i bezpieczeństwa. Jednocześnie Francuzi oponują przeciw federacyjnej formule Unii Europejskiej. Odrzucili także ratyfikację Europejskiej Konstytucji w maju 2005.

 

Klimat

Na północy kraju wilgotny klimat umiarkowany (chłodne lata, dość ciepłe zimy). Wiosna to najlepsza pora na zwiedzanie Paryża, trzeba być jednak przygotowanym na deszcze. Jesienią ranki bywają raczej zimne i nieprzyjemne, ale przed południem się wypogadza.

Na południu lata są suche, a temperatura często przekracza 30°C. Sporadycznie występują silne burze i grad. Zimy są łagodne (temperatury na wybrzeżu Morza Śródziemnego rzadko spadają poniżej 10°C) i często deszczowe. Jeszcze więcej opadów można się spodziewać wiosną.

Wiele obszarów Francji ma odrębny mikroklimat. Utrapieniem Południa stał się porywisty, chłodny mistral. Wiatr ten wieje głównie zimą i wiosną, przynosząc słoneczną pogodę i jasne, bezchmurne niebo.

 

Język

Językiem urzędowym we Francji jest francuski, posługuje się nim znaczna większość mieszkańców tego kraju, jednak poza nim istnieje wiele języków regionalnych:

  - prowansalski - językiem tym (obecnie uważanym za dialekt francuskiego) posługuje się około 2 mln ludzi w południowej Francji ( Prowansja, Delfinat, Langwedocja)

  - bretoński - mówi nim zaledwie 1/3 z 1,5 milionowej populacji Bretończyków zamieszkujących płw. Bretoński w zachodniej Francji

  - alzacki - dialekt języka niemieckiego, posługują się nim germańscy Alzatczycy zamieszkujący Alzację we wschodniej Francji

  - baskijski - mówi nim kilkadziesiąt tysięcy Basków zamieszkujących prowincję Bearn

  - kataloński - posługuje się nim kilkadziesiąt tysięcy Katalończyków zamieszkujących prowincję Roussillion w południowej Francji, przy granicy z Hiszpanią

  - arabski - posługuje się nim około 3 mln imigrantów z Afryki Północnej, gł. w większych miastach oraz na lazurowym wybrzeżu

  - flamandzki - mówi nim kilkadziesiąt tysięcy ludzi pochodzenia niderlandzkiego, zamieszkujących północną Francję (obszar Calais i Artois)

  - korsykański - posługują się nim mieszkańcy Korsyki, jest to mieszanka języka francuskiego i włoskiego

Historia