ETIOPIA

ETIOPIA

Etiopia (Federalna Demokratyczna Republika Etiopii - w języku amharskim ?????[1], Ye Ethiopia Hizebawi Democraciyawi Republic) ? dawniej Abisynia ? państwo położone we wschodniej Afryce. Od południa graniczy z Kenią, na zachodzie z Sudanem, na wschodzie z Dżibuti i Somalią, a na północnym wschodzie z Erytreą.

Hymn Państwowy

Tytuł: Whedefit Gesgeshi Woude Henate Ethiopia


Godło Państwowe

...

Godło państwa ETIOPIA

Dane podstawowe

Addis Abeba

Addis Abeba to stolica kraju Etiopia.

Stolica

amharski

Oficjalny język urzędowy dla kraju Etiopia to język amharski.

Język urzędowy

republika federalna

Ustrój polityczny dla kraju Etiopia to republika federalna.

Ustrój polityczny

prezydent Girma Woldegiorgis

Głowa państwa dla kraju Etiopia to prezydent Girma Woldegiorgis.

Głowa państwa

premier Meles Zenawi

Szefem rządu dla kraju Etiopia jest premier Meles Zenawi.

Szef rządu

26.1 127 127

Powierzchnia dla kraju Etiopia to 26.1 127 127 km2.

Powierzchnia km2

miejsce

Miejsce pod względem wielkości powierzchni państwa na świecie dla kraju Etiopia to miejsce.

Powierzchnia na świecie

16.75 820 000

Liczba ludności dla kraju Etiopia to 16.75 820 000 mieszkańców.

Liczba ludności

miejsce

Miejsce pod względem ilości ludności dla kraju Etiopia to miejsce na świecie.

Ludność na świecie

67,3

Gęstość zaludnienia dla kraju Etiopia to 67,3 osób/km2.

Gęstość zaludnienia

birr (ETB)

Oficjalna jednostka monetarna dla kraju Etiopia to birr (ETB).

Jednostka monetarna

UTC +3

Ustalona strefa czasowa dla kraju Etiopia to UTC +3.

Strefa czasowa

Whedefit Gesgeshi Woude Henate Ethiopia

Tytuł hymnu państwowego dla kraju Etiopia to Whedefit Gesgeshi Woude Henate Ethiopia.

Hymn państwowy

ET

Kod ISO 3166 dla kraju Etiopia to ET.

Kod ISO 3166

.et

Domena internetowa dla kraju Etiopia to .et.

Domena Internetowa

ETH

Kod tablic samochodowych, rejestracyjnych aut dla kraju Etiopia to ETH.

Kod samochodowy

+251

Kod telefoniczny dla kraju Etiopia to +251.

Kod telefoniczny

Dominująca religia dla kraju Etiopia to .

Religia dominująca

Produkt Krajowy Brutto dla kraju Etiopia to .

PKB

Produkt Krajowy Brutto na osobę dla kraju Etiopia to .

PKB na osobę

Ustrój polityczny

Etiopia jest parlamentarną republiką federalną. Na czele rządu stoi premier. Władza legislacyjna rozdzielona jest pomiędzy dwuizbowy parlament oraz rząd. Władza sądownicza jest niemal niezależna od władzy prawodawczej i wykonawczej (prezes i wiceprezes federalnego sądu najwyższego są rekomendowani przez premiera i wyznaczani przez niższą izbę; innych sędziów federalnych proponuje niższej izbie premier wedle selekcji przeprowadzonej przez federalną sądową radę administracyjną). Na czele państwa stoi prezydent. Funkcję tę uważa się za głównie reprezentacyjną.


Historia

Panujący do 1974 cesarze Etiopii wywodzili swoje pochodzenie od pierwszego władcy kraju, Menelika I (ok. 1000 p.n.e.), którego rodzicami mieli jakoby być bohaterowie biblijni: król Salomon i królowa Saby. Istniejące od I wieku p.n.e. na terytorium obecnej Etiopii i południowego Sudanu państwo Aksum zostało założone przez potomków ludów semickich z południowej Arabii (głównie Sabejczyków), które ok. połowy pierwszego tysiąclecia p.n.e. opanowały te tereny. W IV wieku kraj przyjął chrześcijaństwo, które do 1974 było religią państwową. Do XV wieku wykształcił się tam rodzaj feudalizmu zbliżony do europejskiego. Kraj borykał się sporadycznie z próbą ekspansji islamu. W 1528 roku muzułmańskie sułtanaty istniejące na wybrzeżu Morza Czerwonego rozpoczęły wielką wojne przeciwko niewiernym, która przeszła do historii jako Wojna XXX-letnia. W 1528 roku zadano klęskę etiopskim przygranicznym feudałom w bitwie nad Samermą. W następnym roku armia cesarska przegrała pod Sybura Kurie. Podczas tej bitwy wykorzystano po raz pierwszy w Afryce broń palną. Sukcesy zwiększyły napływ ochotników do szeregów sułtanatów, a łupy pozwoliły nawet na sprowadzenie artylerii. Ta po raz pierwszy została użyta w bitwie pod Antiochią w październiku 1531 roku. Od tamtej pory cesarz uciekał przed szaleńczym Imamem "Graniem", tworzył kolejne armie, które raz po raz były niszczone. Część możnowładców przeszła na Islam. Wszystko wskazywało, że los Etiopii jest przesądzony. W 1540 roku umiera cesarz Lybne Dynygala. Jego następca, Klaudiusz rozpoczyna "Rekonkwistę". Najważniejsza zmiana zaszła w Kościele Etiopskim. Do tej pory pacyfistyczny, uznał wojnę z sułtanatami za wojnę religijną i zaczął wspierać walki z najeźdźcą. Już w tym samym roku pobito wojska Wezyra Asa. Etiopczycy nawiązali kontakty z Portugalczykami, którzy dostarczyli cesarstwu broń palną, artylerię, a także wysłali niewielki oddział strzelców. Klaudiusz wygrał w 1542 roku ważną bitwę pod Wegerą. W roku następnym w czasie bitwy u stóp góry Zentara ginie szaleńczy imam Grań, co doprowadza do podziałów w armii najeźdźców. Wkrótce nastała olbrzymia susza, która wymusiła dwuletni pokój. W 1548 roku Etiopowie przenoszą walki na tereny Sułtanatu Hererskiego. Sukcesu nie wykorzystano przez kolejną straszliwą suszę. W 1559 roku ginie cesarz Klaudiusz. Wojna jednak wygasła z powodu wieloletniej suszy i straszliwego wyludnienia sułtanatów arabskich. Etiopia odzyskała swoje ziemie, jednak nie powzięła ofensywy, gdyż Kościół Etiopski uważał się za elitarny i nie zamierzał nawracać sąsiadów. Wojna XXX-letnia doprowadziła do islamizacji części Etiopii, ułatwiła także ekspansję negroidalnych ludów Oromo. Ślady tych zdarzeń są widoczne w tym państwie do dnia dzisiejszego. W XIX wieku krzyżowały się tu interesy mocarstw kolonialnych. O dominację nad Etiopią bezskutecznie starali się Brytyjczycy i Włosi. W roku 1916 następuje zamach stanu, jakiego dopuszcza się późniejszy cesarz Etiopii Haile Sellasie. Za pomocą ambasad zachodnich spiskuje i usuwa legalnego następcę tronu Lydza Ijasu. W 1930 na tronie etiopskim zasiadł Ras Tafari, przybierając imię Haile Selassie I. W 1935 w Etiopii wybuchła wojna włosko-abisyńska w wyniku której Włosi zajęli kraj, zmuszając cesarza do emigracji i włączając Etiopię do Włoskiej Afryki Wschodniej. Po zwycięstwie wojsk brytyjskich nad Włochami w 1941 Haile Selassie ponownie objął rządy. Za swego panowania włączył on do Etiopii Erytreę (od 1952 jako państwo sfederowane, później prowincja, obecnie niepodległe państwo) i Ogaden. W 1974, w związku z bardzo złą sytuacją gospodarczą i powtarzającymi się klęskami głodu, doszło do puczu wojskowego kierowanego przez Mengystu Hajle Marjama. Komunistyczny reżim wojskowy utrzymywał się u władzy do 1991 dzięki pomocy gospodarczej i militarnej ze strony ZSRR, NRD i Kuby. Rozpętana fala terroru komunistycznego, połączona z masowymi przesiedleniami ludności w strefach objętych klęską głodu doprowadziła do zagłady ok. 1,5 mln Etiopczyków[2] W maju 1991 opozycja zdołała obalić rządzący reżim i przejęła władzę w państwie, ogłaszając ambitny program demokratyzacji życia politycznego. W kwietniu 1993 w Erytrei odbyło się referendum, w jego wyniku dotychczasowa północno-wschodnia prowincja Etiopii - Erytrea uzyskała niepodległość, odcinając Etiopię od dostępu do Morza Czerwonego. W 1998 pomiędzy Etiopią a Erytreą wybuchła wojna graniczna. Znaczne nasilenie walk nastąpiło w maju 2000, co skłoniło władze obydwu krajów do poszukiwania kompromisu. W kilka miesięcy później podpisano porozumienie pokojowe. 24 grudnia 2006 Premier Etiopii w orędziu do narodu ogłosił, że jego kraj został zmuszony do wojny z Somalią, jako interwencję przeciw panującym tam i kontrolującym stolicę talibom.


Podział administracyjny

Etiopia jest podzielona na 9 regionów administracyjnych (kililoch; liczba pojedyncza - kilil) utworzonych według kryterium etnicznego, oraz dwa miasta wydzielone (astedader akababiwach, liczba pojedyncza - astedader akabibi), oznaczonych gwiazdką:

1. Addis Abeba*

2. Afar

3. Amhara

4. Beniszengul-Gumaz

5. Dire Daua*

6. Gambela

7. Harari

8. Oromia

9. Somali

10. Ludy, Narodowości i Narody Południa

11. Tigraj Wyżej wymienione regiony zastąpiły starszy system prowincji, który nadal jednak bywa używany do określania lokalizacji etiopskich miejscowości.

 

Gospodarka

Jeden z najuboższych krajów świata. PKB w 2000 roku wyniósł 8,6 mld USD (zaledwie 134 USD na mieszkańca).


Demografia

Statystyki demograficzne (2006) Liczba ludności 73 053 286 Ludność według wieku 0-14 lat 43,9 % (mężcz. 16 082 504; kobiety 15 999 602) 15-64 lat 53,4 % (mężcz. 19 452 737; kobiety 19 525 746) ponad 64 lata 2,3 % (mężcz. 905 648; kobiety 1 087 049) Średnia wieku całej populacji 17,75 lat mężczyźni 17,64 lat kobiety 17,85 lat Przyrost naturalny 2,36% Współczynnik urodzeń 38,61 urodzeń/1000 mieszkańców Współczynnik zgonów 15,06 zgonów/1000 mieszkańców Współczynnik migracji 0 migrantów/1000 mieszkańców P.S Repatriacja Etiopczyków, którzy uciekli do Sudanu dla schronienia przed wojną i przed głodem we wcześniejszych latach. Niektórzy Sudańczycy i uciekinierzy z Somalii, którzy zbiegli do Etiopii przed wojną lub głodem w ich własnych państwach, kontynuują zabieranie ich domów. Ludność według płci przy narodzeniu 1,03 mężczyzn/kobiet poniżej 15 lat 1,01 mężczyzn/kobiet 15-64 lat 1,00 mężczyzn/kobiet powyżej 64 lat 0,83 mężczyzn/kobiet Umieralność noworodków w całej populacji 95,32 śmiertelnych/1000 żywych płci męskiej 105,3 śmiertelnych/1000 żywych płci żeńskiej 85,05 śmiertelnych/1000 żywych Oczekiwana długość życia w całej populacji 48,83 lat mężczyzn 47,67 lat kobiet 50,03 lat Rozrodczość 5,33 urodzeń/kobietę Współczynnik dorosłych z HIV/AIDS 4,4% (2003) Liczba osób żyjących z HIV/AIDS 1,5 miliona (2003) Liczba zmarłych na HIV/AIDS 120 000 (2003)

Religie

- Chrześcijaństwo o Kościół etiopski - 45%-50% o Ewangelicki Kościół Etiopii Mekane Yesus (luterański) - 6%
- Islam - 35%-40%
- Animizm - 12%
- inne - 3%-8%


Znaczenie religijne

Etiopia jest dla rastafarian Ziemią Obiecaną, opierają się oni na treści Psalmu 87:1-4: 1. Synów Koracha. Psalm. Pieśń. Budowla Jego jest na świętych górach: 2. Pan miłuje bramy Syjonu bardziej niż wszystkie namioty Jakuba. 3. Wspaniałe rzeczy głoszą o tobie, o miasto Boże! 4. Wymienię Rahab i Babel wśród tych, co mnie znają; oto Filistyni i Tyr razem z Kusz [powiedzą]: ?Ten [i ten] się tam urodził?. ponieważ tam gdzie w cytowanym powyżej fragmencie Biblii Tysiąclecia jest słowo Kusz, w akceptowanej przez rastafarian wersji Pisma Świętego ? Biblii Króla Jakuba (z roku 1611) jest słowo Ethiopia. Rastafarianie, który przesiedlili się do Etiopii, mieszkają na ziemi darowanej im przez cesarza Hajle Selasje w miasteczku Shashemene.

Historia