ANGOLA

Od ok. I tysiąclecia p.n.e. tereny dzisiejszej Angoli zamieszkiwały plemiona Buszmenów i  Hotentotów. W VII w. n.e. na obszary Angoli zaczęły napływać z północy rolnicze ludy Bantu, które, wypierając stopniowo tubylców na południe, utworzyły kilka organizmów plemiennych, m.in. Lundę.

W XIV w. państewka na terenach północnej Angoli zjednoczyły się w silne królestwo Kongo, od którego następnie odłączyła się grupa plemion, dając początek powstałemu na południe od niego państwu Ndongo (od tytułu jego władcy - ngola - pochodzi nazwa państwa, Angola). W tym samym wieku we wschodniej Angoli rozwijało się królestwo Matamba.

1482-1483 na ziemie Angoli do ujścia rzeki Kongo dotarł Portugalczyk D. Cão, powracając tam 1485 i 1487 i przywożąc pierwszych misjonarzy. 1491 Portugalczycy nawiązali kontakty z władcą Konga, Nzingą Nkuwu (panującym ok. 1482-1506), który przyjął chrześcijaństwo i zawarł z Portugalią unię. Również jego następca, Affonso I (rządzący 1506-1543), akceptował obecność Portugalczyków, którzy przez misjonarzy szerzyli w Kongu europejską kulturę. Portugalczycy rozpoczęli także handel niewolnikami, dostarczanymi im przez wodzów miejscowych plemion do zakładanych faktorii handlowych. Handel ten, prowadzony na coraz wiekszą skalę, powodował stopniową destabilizację państwa kongijskiego i upadek autorytetu jego króla. Od 1568 Kongo pustoszyły najazdy ludów z północnego wschodu - najpierw Bateke, następnie Dżaga, wojowniczych nomadów i myśliwych. Wezwani na pomoc przez władcę Konga Alvara I (1568-1587) Portugalczycy pokonali 1575 Dżaga, przywrócili tron królowi, rozpoczęli jednak stopniową kolonizację państwa. 1576 założyli Luandę, która wkrótce stała się centrum handlu niewolnikami, obsługującym rynki Brazylii, dostarczając na nie ok. 10 tys. osób rocznie (drugą tego typu faktorią była założona 1617 Benguela). Szacuje się, że do końca XIX w. wywieziono z Angoli ok. 3 mln niewolników.

Podbijając stopniowo tereny Angoli Portugalczycy utworzyli 1592 rząd kolonialny w Luandzie. 1623-1648 toczyli wojnę z królestwem Ndongo, zakończoną ostatecznie rozszerzeniem 1671 portugalskiej zwierzchności na Ndongo i Matambę, następnie na pozostałe obszary Angoli. 1885-1894 Portugalia zawarła konwencje z Belgią, Niemcami i Wielką Brytanią, ustalające granice wpływów w kolonialnej Afryce - na mocy ich postanowień Angola (pod nazwą Portugalska Afryka Zachodnia) stała się formalnie kolonią Portugalii (1951 zmieniono jej status na prowincję zamorską).

W połowie lat 50. XX w. nastąpił wzrost gospodarczy kraju oraz szybki rozwój portugalskiego osadnictwa. Równocześnie zaczęły powstawać pierwsze angolskie organizacje narodowowyzwoleńcze: 1954 - Związek Ludności Angoli (UPA), skupiający członów plemienia Kongo, pod przywództwem A. Holdena Roberto, przekształcony 1962 w Narodowy Front Wyzwolenia Angoli (FNLA), 1956 - komunistyczny Ludowy Ruch Wyzwolenia Angoli (MPLA), skupiający różne plemiona afrykańskie, na czele z A.A. Neto. 1960 MPLA i UPA zawarły porozumienie o wzajemnej współpracy. 1961 UPA zainicjował powstanie w celu uzyskania niepodległości, stłumione 1962. Po klęsce powstania rozpoczęły się walki partyzanckie.

Wzrastająca rywalizacja między UPA a MPLA doprowadziła 1962 do utworzenia przez UPA Rewolucyjnego Rządu na Wygnaniu (GRAE), który uzyskał poparcie krajów Organizacji Jedności Afrykańskiej (OJA) i 25 państw afrykańskich z grup Brazzaville i Monrowii, podczas gdy MPLA otrzymał poparcie państw grupy Casablanka.

1966 ONZ uznała politykę Portugalii prowadzoną wobec Angoli za “zbrodnię przeciwko ludzkości”. W tym samym roku doszło do rozłamu w łonie FNLA, w którego wyniku powstał Narodowy Związek na Rzecz Całkowitej Niepodległości Angoli (UNITA), na czele z J.M. Savimbim, grupujący przedstawicieli Owimbundu - najliczniejszego plemienia Angoli. U progu lat 70. partyzanci kontrolowali znaczne obszary kraju, miasta nadal pozostawały jednak pod administracją kolonialną. 1972 MPLA i GRAE utworzyły Radę Wyzwolenia Angoli pod dowództwem A. Holdena Roberto. Nie ustała jednak rywalizacja między MPLA (popieranym przez radykalne państwa afrykańskie i kraje komunistyczne), prowadzącym walkę zbrojną z Portugalczykami, oraz FNLA (wspieranym przez USA i Zair) i UNITA (wspomaganym przez Zambię i Chiny), walczącymi z kolonizatorami metodami politycznymi.

Obalenie 1974 wieloletniej dyktatury w Portugalii (tzw. rewolucja goździków) umożliwiło portugalskim koloniom w Afryce zdobycie niezależności. W I 1975 przedstawiciele MPLA, FNLA, UNITA i Portugalii zwołali konferencję konstytucyjną, na której zdecydowano o przyznaniu Angoli w XI tegoż roku niepodległości oraz o utworzeniu rządu tymczasowego, złożonego z przedstawicieli FNLA, MPLA i UNITA.

W II 1975 wybuchły walki między wymienionymi ugrupowaniami, przekształcając się następnie (mimo rokowań) w trwającą do dziś wojnę domową, w którą wmieszały się siły zewnętrzne (MPLA wspierany był przez wojska kubańskie oraz radzieckie dostawy sprzętu, UNITĘ zaś wspomagały i wyposażały państwa zachodnie, RPA i Zair). W wyniku tej wojny śmierć poniosło kilkadziesiąt tys. osób, z Angoli wyjechała większość Białych, a kraj znalazł się w stanie niemal kompletnej ruiny ekonomicznej.

W VIII 1975 Front Wyzwolenia Enklawy Kabindy (FLEC, utworzony 1965) ogłosił niepodległość Kabindy, którą uznały: Republika Środkowoafrykańska, Uganda i Gabon. Mimo wcześniejszych uzgodnień zwalczające się ugrupowania angolskie sformowały w XI 1975 własne rządy: MPLA proklamował w Luandzie powstanie Ludowej Republiki Angoli z prezydenten Neto, UNITA, wspólnie z FNLA - Ludowo-Demokratycznej Republiki Angoli w Huambo, z prezydentem Holdenen Roberto. Władze w Luandzie, które na początku 1976 opanowały niemal całe terytorium Angoli (FNLA został całkowicie rozgromiony, a ocalałe oddziały UNITA schroniły się na południu, gdzie, korzystając z osłony i wsparcia RPA, przystąpiły do reorganizacji sił), uzyskały poparcie większości państw afrykańskich, bloku państw komunistycznych, a także wielu rządów zachodnich.

Ogłoszona 1975 konstytucja wprowadziła system jednopartyjny, uznając MPLA za jedyną legalną partię. 1976 Angola została członkiem OJA i ONZ. Przyłączyła się również do tzw. państw frontowych Afryki Południowej, wspierała ponadto dążenia narodowowyzwoleńcze w Rodezji, Namibii i RPA. 1977 ugrupowania opozycyjne (gł. UNITA, FNLA oraz separatyści w Kabindzie) wznowiły działalność zbrojną i sabotażową. 1979, po śmierci Neto, prezydentem Angoli, a także przewodniczącym MPLA został J.E. Dos Santos. Na początku lat 90. UNITA, który w latach 80. zdołał odbudować swoją pozycję, kontrolował ok. 1/3 pow. kraju, współdziałając z armią RPA, kilkakrotnie angażującą się militarnie w Angoli.

1988 Angola, Kuba i RPA zawarły porozumienie dotyczące niepodległości Namibii oraz wycofania wojsk RPA z Angoli. Zawarty równocześnie układ angolsko-kubański zobowiązywał wojska kubańskie do opuszczenia terytorium Angoli (ostatnie oddziały kubańskie wycofały się z Angoli 1991). Postępy militarne oddziałów UNITA oraz zmiana układu sił na arenie międzynarodowej zmusiły prezydenta Dos Santosa do podjęcia 1990 rokowań z przywódcą UNITA Savimbim, dotyczących przyszłości kraju. W V 1991 rząd i UNITA podpisały porozumienie kończące trwającą 16 lat wojnę domową oraz przewidujące przeprowadzenie wolnych wyborów prezydenckich i parlamentarnych. MPLA zadeklarował ponadto odejście od marksizmu oraz wprowadzenie demokracji i gospodarki wolnorynkowej. 1991 przywrócono system wielopartyjny. Jednocześnie, utrzymując współpracę z blokiem państw komunistycznych, Angola zabiegała o nawiązanie stosunków (gł. ekonomicznych) z krajami kapitalistycznymi.

W wyborach, które odbyły się we IX 1992, zwyciężył dotychczasowy prezydent Dos Santos oraz rządzący MPLA, uzyskując 129 miejsc w 220-osobowym parlamencie. Mimo że zagraniczni obserwatorzy uznali wybory za przeprowadzone zgodnie z prawem, UNITA zakwestionował ich wyniki, wzniecając zamieszki w stolicy, które wkrótce ogarnęły cały kraj (m.in. w II-III 1993 zacięte walki toczyły się o Huambo), przeradzając się ponownie w wojnę domową, w której obie strony są niezdolne do zawarcia trwałego kompromisu, jednocześnie żadna nie jest w stanie pokonać przeciwnika. Negocjacje prowadzone w Lusace (Zambia) pod auspicjami ONZ doprowadziły do przyjęcia planu pokojowego, podpisanego przez rząd i UNITA w XI 1994, zgodnie z którym po zawieszeniu broni MPLA i UNITA miały stworzyć wspólny rząd.

Angola została objęta mandatem Misji Weryfikacyjnej ONZ. Incydenty naruszające zawieszenie broni opóźniały realizację porozumienia. Dopiero w III 1996 Dos Santos i Savimbi ogłosili powstanie rządu pojednania narodowego, Savimbi został wiceprezydentem. Jednak już w VI 1996 prezydent Dos Santos rozwiązał rząd, powołując w jego miejsce nowy. Demobilizacja, będąca częścią inicjatywy pokojowej ONZ, została zaplanowana na koniec VIII 1996. Przewidując trudności w przeprowadzeniu wolnych i zgodnych z prawem wyborów, Zgromadzenie Narodowe przedłużyło swoją kadencję o 2-4 lat. Na początku 1997 Rada Bezpieczeństwa ONZ przedłużyła mandat Misji Weryfikacyjnej ONZ w Angoli aż do czasu utworzenia rządu jedności i zgody narodowej. W II 1999 rząd i UNITA podpisały porozumienie regulujące zasady wyborów prezydenckich i parlamentarnych.

Rzeczywista władza sprawowana jest przez prezydenta. Władzę wykonawczą sprawują: prezydent (od 26 września 2017 jest nim João Lourenço), wiceprezydent oraz rada ministrów. Gubernatorzy 18 prowincji są powoływani i odwoływani przez prezydenta. Konstytucja z 2010 roku określa ogólną strukturę państwa oraz prawa i obowiązki obywateli. System sądownictwa opiera się na prawie portugalskim oraz prawie zwyczajowym. Nie jest jednak sprawny i posiada wiele luk. Sądy znajdują się jedynie w 12 z ponad 180 okręgów. Instancją apelacyjną jest Sąd Najwyższy. Sąd Konstytucyjny, posiadający możliwość rewizji wyroków, nie został jak dotąd powołany.

Ówczesny prezydent José Eduardo dos Santos zapowiedział na 2006 rok wybory, mające na celu wyłonienie prezydenta i Zgromadzenia Narodowego, jednak ostatecznie wybory te się nie odbyły. 5 września 2008 odbyły się wybory parlamentarne, w których zdecydowanie wygrała rządząca partia Ludowy Ruch Wyzwolenia Angoli – Partia Pracy (MPLA) zdobywając 81,6% głosów. Wybory prezydenckie ponownie zostały przełożone.

W 2011 roku rząd Angoli przeforsował zmianę konstytucji, na mocy której kandydat numer jeden partii wygrywającej wybory parlamentarne automatycznie staje się prezydentem.

31 sierpnia 2012 odbyły się trzecie w historii Angoli wybory parlamentarne, w których ponownie zwyciężyła partia Ludowy Ruch Wyzwolenia Angoli (MPLA). Główna partia opozycyjna Narodowy Związek na rzecz Całkowitego Wyzwolenia Angoli (UNITA) skrytykowała partię rządzącą oraz prezydenta za nierzetelne przeprowadzenie wyborów. Wybory były obserwowane przez wysłanników Wspólnoty Rozwoju Afryki Południowej (SADC) oraz Wspólnotę Państw Portugalskojęzycznych (CPLP).

Główne partie: Ludowy Ruch Wyzwolenia Angoli (MPLA), Narodowy Związek na rzecz Całkowitego Wyzwolenia Angoli (UNITA), Narodowy Front Wyzwolenia Angoli (FNLA).

Angola podzielona jest na 18 prowincji:

1. Bengo
2. Benguela
3. Bié
4. Kabinda
5. Cuando-Cubango
6. Kwanza Północna
7. Kwanza Południowa
8. Cunene
9. Huambo
10. Huíla
11. Luanda
12. Lunda Północna
13. Lunda Południowa
14. Malanje
15. Moxico
16. Namibe
17. Uíge
18. Zair

Większe miasta:

Huambo, Benguela, Lobito, Lubango, Moçâmedes

Ponad 90% powierzchni zajmuje wyżynny płaskowyż o wysokości ponad 1000 m n.p.m., wchodzący w skład prekambryjskiej platformy południowoafrykańskiej. Najwyższą częścią płaskowyżu jest wyżyna Bije, zbudowana z łupków (najwyższy szczyt Moko, 2620 m n.p.m.). Wyżyna opada łagodnie ku Kotlinie Konga na północy oraz ku kotlinie Kalahari na wschodzie. Wzdłuż wybrzeża wąski pas nizin.

Klimat podrównikowy suchy i skrajnie suchy, jedynie w Kabindzie podrównikowy wilgotny. Średnia temperatura powietrza w styczniu 26°C, w lipcu 21°C. Opady zróżnicowane, suma roczna od 1800 mm w Kabindzie i na północy, z porą deszczową trwającą 7 miesięcy (XI-V), do 40 mm na południu, gdzie występują częste, długotrwałe susze. Średnia temperatura powietrza i średnia suma opadów w stolicy kraju wynoszą: w styczniu 26°C i 26 mm, w lipcu 21°C i 0 mm.

Główne rzeki: Kuanza (jedyna żeglowna w kraju i o dużych zasobach energetycznych), Kubango, Kasai, Kunene, Kuango. Rzeki w pasie wybrzeża są krótkie, o dużych spadkach i z licznymi wodospadami.

Położenie geograficzne: 11°-23°E, 5°-18°S

DŁUGOŚĆ GRANIC LĄDOWYCH: 5198 KM

Demokratyczna Republika Konga 2511 kmKongo 201 kmNamibia 1376 kmZambia 1110 km

DŁUGOŚĆ WYBRZEŻA: 1600 KMNAJWYŻSZY PUNKT: MORRO DE MOCO 2,620 M N.P.M.NAJNIŻSZY PUNKT: OCEAN ATLANTYCKI 0 M N.P.M.

Angolę zamieszkują plemiona Bantu: ludy Ovimbundu (25% ogółu ludności, 2000), Kimbundu (23%), Kongo (12%) i in. (m.in. na południu Buszmeni i Hotentoci).

W użyciu pozostaje przede wszystkim język portugalski, jako język urzędowy kraju. Poza tym szeroko używane są języki bantu (kimbandu, umbandu, kikongo), a także inne języki afrykańskie.

Języki

Portugalczycy 71,2% (urzędnicy), Umbundu 23%, Kikongo 8,2%, Kimbundu 7,8%, Chokwe 6,5%, Nhaneca 3,4%, Nganguela 3,1%, Fiote 2,4%, Kwanhama 2,3%, Muhumbi 2,1%, Luvale 1%, inni 3,6%

Religie:

1. katolicyzm 41,1%;
2. protestantyzm 38,1%;
3. inni 8,6%.

Oparta na rolnictwie oraz eksploatacji: diamentów (6. miejsce na świecie, 3,7 mln karatów, 3,1% produkcji światowej), rud żelaza, manganu i wanadu oraz ropy naftowej i gazu ziemnego z przybrzeżnych wód Kabindy.

Struktura użytkowania ziemi: użytki rolne zajmują 26% powierzchni kraju, grunty orne - 2%, pastwiska - 23%. Uprawia się: kawę, trzcinę cukrową, palmę oleistą, kukurydzę, maniok, jam, bataty, banany, proso, bawełnę. Hodowla bydła, trzody chlewnej, owiec (gł. karakułowych), kóz. Rybołówstwo (gł. makreli i sardynek).

Przemysł paliwowo-energetyczny (rafinerie ropy naftowej), metalurgiczny (huty żelaza), chemiczny (produkcja chemikaliów i tworzyw sztucznych), papierniczy, spożywczy (młyny, olejarnie, cukrownie), włókienniczy, odzieżowy.

Sieć drogowa słabo rozwinięta (72,6 tys. km, w tym 18,1 tys. asfaltowych), kolej (2,9 tys. km) służy gł. do transportu towarów. W Angoli, w mieście Lobito, zaczyna się transafrykańska linia kolejowa (tzw. kolej benguelska), prowadząca przez Demokratyczną Republikę Konga, Zambię, Zimbabwe do portu Beira w Mozambiku. Główne porty morskie: Ambriz, Benguela, Kabinda, Lobito, Luanda, Namibe.

Gospodarka Angoli jest w dużej mierze uzależniona od przemysłu wydobywczego, szczególnie sektora naftowego, który stanowi około 90% dochodów z eksportu. Jednakże, Angola ma również inne gałęzie przemysłu, które przyczyniają się do rozwoju kraju.

Przemysł spożywczy jest jednym z największych sektorów przemysłu w Angoli, z produkcją żywności, napojów i innych artykułów spożywczych. Kraju jest bogata w surowce naturalne, takie jak kawa, kakao, ryby, owoce i warzywa, co daje możliwość produkcji różnorodnych produktów spożywczych. W ostatnich latach rząd Angoli podjął również inicjatywy w celu promowania produkcji żywności na poziomie lokalnym, co jest ważne dla zaspokojenia potrzeb krajowych i redukcji uzależnienia od importu.

Przemysł drzewny i meblarski również rozwija się w Angoli. Kraju posiada rozległe lasy tropikalne, co stwarza możliwość wykorzystania drewna jako surowca do produkcji mebli i innych produktów drzewnych. Rząd Angoli promuje zrównoważony rozwój lasów, aby zapewnić ich ochronę i równocześnie umożliwić ich wykorzystanie dla przemysłu.

Przemysł budowlany również rozwija się w Angoli, zwłaszcza w stolicy kraju, Luandzie. Wraz z szybkim wzrostem gospodarczym i urbanizacją, zapotrzebowanie na budownictwo mieszkaniowe, biurowe i przemysłowe wzrasta. Firmy budowlane są aktywne w kraju, realizując projekty infrastrukturalne, takie jak autostrady, mosty i lotniska.

Ponadto, Angola posiada zasoby mineralne, takie jak diamenty, ruda żelaza, miedzi, złota i platyny, co umożliwia rozwój przemysłu wydobywczego. W ostatnich latach rząd Angoli podjął inicjatywy w celu przyciągnięcia inwestycji do sektora górnictwa, co ma przyczynić się do zwiększenia zatrudnienia i rozwoju kraju.

Produkty rolne

maniok, banany, kukurydza, słodkie ziemniaki, ananasy, trzcina cukrowa, ziemniaki, owoce cytrusowe, warzywa, kapusta

Branże

ropa naftowa; diamenty, ruda żelaza, fosforany, skaleń, boksyt, uran i złoto; cement; podstawowe wyroby metalowe; przetwórstwo ryb; przetwórstwo spożywcze, browarnictwo, wyroby tytoniowe, cukier; tekstylia; naprawa statku

Zasoby naturalne

ropa naftowa, diamenty, ruda żelaza, fosforany, miedź, skaleń, złoto, boksyt, uran

Grupy etniczne

Ovimbundu 37%, Kimbundu 25%, Bakongo 13%, Mestico (mieszane Europejczycy i rdzenni Afrykanie) 2%, Europejczycy 1%, inni 22%

Siły Zbrojne Angoli (Forcas Armadas Angolanas, FAA): armia, marynarka wojenna (Marinha de Guerra Angola, MGA), Narodowe Siły Powietrzne Angoli (Forca Aerea Nacional Angolana, FANA; pod operacyjną kontrolą armii); Policja szybkiego reagowania (paramilitarna) (2022)

Wydatki wojskowe

1,4% PKB (szac. 2021)1,7% PKB (szac. 2020)1,8% PKB (szac. 2019)2,1% PKB (szac. 2018)2,6% PKB (szac. 2017)

Wiek i obowiązek służby wojskowej

20-45 lat do obowiązkowej i 18-45 lat do ochotniczej służby wojskowej dla mężczyzn (rejestracja w wieku 18 lat jest obowiązkowa); 20-45 lat do wolontariatu dla kobiet; 2-letni obowiązek służby poborowej; wymagane obywatelstwo angolskie; Marynarka Wojenna jest w całości obsadzona ochotnikami (2021)

Około 101 000 żołnierzy czynnych (95 000 armii; 1000 marynarki wojennej; 5 000 sił powietrznych); szacunkowo 10 000 policji szybkiego reagowania (2022)

Angola jest jednym z największych producentów ropy naftowej w Afryce i w związku z tym większość produkcji energii elektrycznej w kraju pochodzi z paliw kopalnych, przede wszystkim ropy naftowej i gazu ziemnego.

Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA), w 2019 roku produkcja energii elektrycznej w Angoli wyniosła około 11,5 TWh, z czego ponad 90% pochodziło z elektrowni opalanych paliwami kopalnymi. Pozostała część energii elektrycznej została wyprodukowana z odnawialnych źródeł energii, takich jak energia wiatrowa i energia słoneczna.

Rząd Angoli stara się zwiększyć udział energii odnawialnej w swoim miksie energetycznym, aby zrównoważyć swoją zależność od paliw kopalnych i zmniejszyć emisję gazów cieplarnianych. W tym celu rząd zainwestował w rozwój projektów związanych z energią słoneczną i wiatrową.

W 2019 roku Angola podpisała umowę z Bankiem Rozwoju Afryki na budowę elektrowni wodnej na rzece Cunene, co pozwoli na zwiększenie udziału energii odnawialnej w produkcji energii elektrycznej w kraju. Planuje się również rozwój sektora energii jądrowej w przyszłości.

Transport morski jest ważnym elementem gospodarki Angoli ze względu na długą linię wybrzeża Atlantyku, bogate złoża ropy naftowej i gazu ziemnego w zasięgu jej wód terytorialnych. Angola posiada kilka portów morskich, z których największe to Luanda, Lobito i Namibe.

Port w Luandzie, stolicy kraju, jest najważniejszym portem morskim w Angoli i pełni kluczową rolę w imporcie i eksporcie towarów. Port ten jest jednym z największych portów w regionie Afryki Zachodniej i Centralnej i posiada nowoczesną infrastrukturę oraz urządzenia do załadunku i rozładunku towarów.

Port w Lobito jest drugim co do wielkości portem w kraju, znajduje się na zachodnim wybrzeżu i jest ważnym portem wywozowym dla produktów rolniczych, węgla i rud żelaza. W ciągu ostatnich kilku lat port przeszedł modernizację, co pozwoliło na zwiększenie jego przepustowości i ułatwienie obsługi większych statków.

Port w Namibe, położony na południowym wybrzeżu kraju, jest mniejszy niż porty w Luandzie i Lobito, ale odgrywa ważną rolę w eksporcie ropy naftowej i innych surowców mineralnych z południowej Angoli.

Angola posiada również kilka innych mniejszych portów, które są wykorzystywane głównie do transportu lokalnego i rybołówstwa.

W Angoli znajdują się trzy międzynarodowe lotniska: Luanda, Cabinda i Lubango, oraz wiele mniejszych lotnisk obsługujących loty krajowe i regionalne.

Największe i najważniejsze lotnisko w Angoli to Międzynarodowe Lotnisko Quatro de Fevereiro w Luandzie, które jest hubem narodowego przewoźnika linii lotniczych TAAG Angola Airlines. Lotnisko obsługuje połączenia z wieloma miastami w Afryce, Europie, Ameryce Południowej i Azji. Jest również jednym z najbardziej ruchliwych lotnisk w Afryce, obsługującym ponad 2 miliony pasażerów rocznie.

Transport lądowy w Angoli jest nadal słabo rozwinięty w porównaniu do innych krajów regionu. W kraju istnieją wprawdzie drogi krajowe i międzynarodowe, ale wiele z nich jest w złym stanie technicznym. Brak odpowiedniej infrastruktury i utrudnienia w dostawach paliwa sprawiają, że transport drogowy jest powolny i nieefektywny.

W ostatnich latach rząd Angoli zwiększył swoje inwestycje w sektor transportu lądowego, aby poprawić sytuację w kraju. W planach jest modernizacja dróg i autostrad oraz budowa nowych dróg łączących miasta i porty. Ponadto rząd Angoli planuje rozbudowę sieci kolei, która obecnie jest bardzo ograniczona.

Państwo kontroluje wszystkie media nadawcze o zasięgu ogólnokrajowym; państwowa Televisao Popular de Angola (TPA) świadczy usługi telewizji naziemnej na 2 kanałach; trzeci kanał TPA jest dostępny drogą kablową i satelitarną; Dostępne są usługi subskrypcji telewizji; państwowe Radio Nacional de Angola (RNA) nadaje w 5 stacjach; około pół tuzina prywatnych stacji radiowych nadaje lokalnie

Kuchnia Angoli jest zróżnicowana i bogata w różnorodne smaki i składniki. Jest to wynik mieszania się wielu wpływów kulinarnych z całego świata, w tym z Europy, Ameryki Południowej i Afryki.

Jednym z najbardziej popularnych dań w Angoli jest muamba de galinha, czyli gulasz z kurczaka z dodatkiem krewetek, pomidorów, cebuli, papryki i przypraw, takich jak kolendra i imbir. Inne popularne dania to feijão de óleo, czyli fasola z olejem palmowym, oraz calulu, gulasz z mięsa lub ryb, warzyw i orzeszków ziemnych.

Jednym z najbardziej znanych przysmaków Angoli jest także funge, czyli puree z mąki kukurydzianej podawane z różnymi sosami i daniami mięsnymi lub rybnymi. Warto również spróbować mocieque, smażonego ryżu z warzywami i mięsem, a także moqueca, gulaszu z ryb z dodatkiem mleka kokosowego, pomidorów i cebuli.

Kuchnia Angoli oferuje również wiele smakołyków, takich jak doce de ginguba, czyli słodkie ciasteczka z orzeszków ziemnych, koki, ciasto z mąki kukurydzianej z kawałkami mięsa lub ryb, oraz matata, mieszankę mięsa lub ryby z ziemniakami, bananami i orzeszkami ziemnymi.

W Angoli znajdziemy wiele restauracji oferujących dania tradycyjne oraz międzynarodowe, zarówno na poziomie eleganckich restauracji, jak i skromnych barów ulicznych. Kuchnia angolska jest często nieodłącznym elementem kultury i towarzyszy wielu uroczystościom i świętom.

Turystyka w Angoli rozwija się stopniowo, a kraj ten ma wiele atrakcji do zaoferowania turystom, w tym piękne krajobrazy, dziką przyrodę, kolonialną architekturę, kultury etniczne i wiele więcej.

Jednym z największych atrakcji turystycznych Angoli jest Park Narodowy Kissama, który znajduje się zaledwie 70 km od stolicy kraju, Luandy. Park ten oferuje niezapomniane widoki na różnorodne krajobrazy, w tym na sawanny, lasy i mokradła, gdzie można podziwiać dzikie zwierzęta, takie jak słonie, bawoły, krokodyle, antylopy i wiele innych.

Angola ma także piękne plaże, w tym plażę Mussulo, która znajduje się około 30 km od Luandy. To popularne miejsce, gdzie turyści mogą odpocząć na białym piasku i kąpać się w ciepłych wodach Oceanu Atlantyckiego.

Dla miłośników historii i kultury, Angola oferuje wiele miejsc związanych z historią kolonialną, w tym Fortaleza de São Miguel, który znajduje się w Luandzie. Fortaleza de São Miguel to zabytkowa forteca zbudowana przez Portugalczyków w XVI wieku, która stanowi ważne miejsce w historii kraju.

Wśród innych atrakcji turystycznych w Angoli warto wymienić rezerwat dzikiej przyrody Mupa, klasztor Kizomba, katedrę w Huambo, jaskinie Tundavala, Park Narodowy Bicuar i wiele innych.

Pomimo rozwoju turystyki w Angoli, kraj ten nadal stawia przed turystami wyzwania związane z bezpieczeństwem i infrastrukturą turystyczną. Wciąż istnieją obszary kraju, które są trudne do osiągnięcia, a kwestie bezpieczeństwa należy brać pod uwagę podczas planowania podróży do Angoli. Mimo to, kraju udało się z sukcesem promować turystykę i przyciągnąć coraz większą liczbę turystów z różnych części świata.

Zagrożenia morskie

Międzynarodowe Biuro Morskie informuje, że wody terytorialne Angoli stwarzają ryzyko napadu na statki z bronią w ręku; w 2021 r. zgłoszono cztery ataki na statki handlowe, co stanowi spadek w porównaniu z sześcioma atakami w 2020 r.; większość z nich miała miejsce w głównym porcie Luandy, gdy statki były zacumowane lub na kotwicy

Alberto

Właściwie Alberto Simao (ur. 7 lipca 1993 w Moskwie) – polski raper pochodzenia angolskiego. Od października 2020 roku jest członkiem wytwórni #GM2L, należącej do Malika Montany i Diha. Jego najpopularniejszy utwór Dwutakt został odtworzony ponad 25 milionów razy na Spotify oraz ponad 38 milionów w serwisie YouTube. Singel otrzymał certyfikat platynowej płyty w Polsce.

João Henriette Rafael Elias Manamana

(ur. 12 grudnia 1973 w Kabindzie) – rwandyjski piłkarz pochodzenia angolskiego grający na pozycji pomocnika.

Elias urodził się w Angoli, ale karierę piłkarską rozpoczął w Belgii, w klubie Beerschot Antwerpia. W 1992 roku zadebiutował w jego barwach w drugiej lidze belgijskiej, a w 1993 roku odszedł do innego zespołu z tej ligi, KV Kortrijk. Z kolei w 1994 roku ponownie zmienił klub i przeszedł do AC Hemptinne-Eghezée, z którym w 1995 roku awansował z czwartej do trzeciej ligi. Od 1996 do 2003 roku był zawodnikiem KV Mechelen. W 1997 roku spadł z nim z pierwszej do drugiej ligi, a w 2000 roku powrócił z Mechelen do ekstraklasy. W 2001 roku ponownie spadł z tym klubem do drugiej ligi. W 2003 roku wrócił do KV Kortrijk i grał w nim przez 2 lata.

W 2005 roku Elias grał w rwandyjskim APR FC ze stolicy kraju Kigali. W tamtym roku wywalczył z APR mistrzostwo Rwandy. Następnie do 2006 roku grał w czwartoligowym belgijskim RRFC Montegnée, a sezon 2006/2007 spędził w greckim trzecioligowcu OF Ierapetra. Latem 2007 wrócił do Belgii i został zawodnikiem czwartoligowego RJS Bas-Oha.

Josef Bratan

Właściwie Joseph Simao (ur. 1995) – polski raper pochodzenia angolskiego. Jest członkiem wytwórni #GM2L, należącej do Malika Montany i Diha.

Jonás Ramalho Chimeno

(ur. 10 czerwca 1993 w Barakaldo) – hiszpański piłkarz, pochodzący z Angoli. Obecnie występuje w klubie Girona FC, na pozycji prawego obrońcy.

Bonga Kwenda

Właściwie José Adelino Barceló de Carvalho (ur. prawdopodobnie 5 września 1942 w Kipri w Angoli) – wokalista i autor tekstów piosenek afrykańskiego nurtu muzyki pop. Jest Mulatem o korzeniach portugalskich i z Afryki Subsaharyjskiej.

Hélder Martins de Carvalho

(ur. 1 stycznia 1977 w Luandzie) – angolski sędzia piłkarski. Wybrany do sędziowania Pucharu Narodów Afryki w 2010 roku, które odbyły się w jego rodzimym kraju. Jest to dla niego debiut w imprezie tak dużej rangi na arenie międzynarodowej.

Isabel dos Santos

(ur. 20 kwietnia 1973 r. w Baku) – angolska bizneswoman, najbogatsza kobieta Afryki z majątkiem szacowanym na 2,2 mld dolarów, córka byłego prezydenta Angoli Jose Eduardo dos Santosa.

rafinowana ropa naftowa, złom naczyń, mięso, ryż, olej palmowy (2019)

ropa naftowa, gaz ziemny, diamenty, ropa rafinowana, mieszanki asfaltowe (2021)